بازشناسی متون مقدس متون را می توان به دو بخش عمده، مقدس و غیرمقدس تقسیم کرد. این تقسیم بندی کمک می کند تا شاخص های آنها مورد ارزیابی و بازشناسی قرار گیرد. و ما به وجوه مقدس و راز ماندگاری شان بیشتر پی ببریم. وداهای هندوان، توراتِ یهودیان، اناجیلِ اربعه ی مسیحیان و قرآنِ مسلمانان از جمله متون مقدسی هستند که در جهان قابل توجه هستند. مهمترین وجه اشتراک این متون، مضامین یکسان در ژانر ادبی و فرهنگی آنهاست. جوامع دینی متون مقدس را با مواد عالی و هنرهای زیبا و نفیس تهیه و حفظ می کنند. مواجهه ی بسیار محترمانه مردم با این متون، داستان هایی که در باره ی نحوه پیدایش این متون نقل می کنند، تعصبی که بر سر تحریف نشدن و دگرگون نشدن این متون دارند، مناسک و آیین هایی که در باره ی این متون اجرا می کنند، جست و جوی مداومی که برای کشف و تفسیر متون این کتاب ها و استفاده از مضامین شان در زندگی از خود نشان می دهند، همه و همه از منظر علوم شناختی جالب توجه است.(علوم شناختی دین، نعیمه پورمحمدی ص 291)وجوه مقدس سازی کتاب های مقدس میربام لورینگ، عناصر هفتگانه ی زیر را در مفهوم کتاب های مقدس دخیل می داند.اول: متون مقدس منشأ الهی یا محصول بینش، بصیرت یا درون بینی خاصی است.دوم: با آنها به عنوان امری دارای اقتدار، قوی، تعرض ناپذیر و بسیار حرمت دار رفتار می شود.سوم: محتوای این متون به عنوان دسته ی هنجار و امور معتبر برای اخلاق و رفتار جامعه در نظر گرفته می شود.چهارم: آنها اعم از کتبی یا شفاهی، بسته و ثابت تلقی می شوند و نباید به آن اضافه یا از آن کم شود.پنجم: متون مقدس کامل و جامع تلقی می شود و شامل هر چیزی دانسته می شود که مهم است و به کار همه ی جنبه های زندگی انسان می آید.ششم: اعضای جامعه از این متون

باز حسین می آید با پرچمی به دست از صحرای تفتیده ی کربلا، برای برملا کردن نیت های شوم و پنهان قداره بندان بزرگ تاریخ که چشم در چشم خلائق، آشکارا دروغ می گویند تا به اریکه ی قدرت برسند.باز حسین می آید با فریادی بلند از پهندشت نینوا، که اگر دین ندارید، آزاده باشید و روح و روان خود را به دیگران نفروشید و جان عزیز خود را در راه مطامع دیگران فدا نکنید.باز حسین می آید این بار با کوله باری از تجربه های تاریخ، که ای انسان ها، تاریخِ گذشته ی خود را مرور کنید تا گرفتار خطاهای فاحشِ زمانه نشوید و در چرخه ی ننگ و نیرنگ، به دام زورمداران نیافتید.باز حسین می آید با بیان اندیشه ای برخاسته از عمق عقل، ای آدم هایی که دم از دانایی می زنید برای رهایی از چنگ ظلمت و نادانی باید هشیارانه زندگی کنید و از عوام فریبی ها و خرافه گرایی ها هر چند به نام دین پرهیز نمائید. باز حسین می آید با امید به بازگشایی راه رهایی، ای آنهایی که پرچم مرا به دست دارید، نکند به بیراهه گام نهید و با این که بر طبل من می کوبید، ناخواسته، عمری یزیدانه بزیید. + نوشته شده در جمعه پانزدهم تیر ۱۴۰۳ ساعت 20:8 توسط عباس فضلی  | 

نقش مناسک عاشورایی در اعتبارِ فردی و اجتماعی(2)اسطوره ی عاشورامحکم ترین پشتیبان و پشتوانه ی شیعیان، تبدیل کردن حادثه ی کربلا به یک اسطوره برای تمام دوران است. هر قومی در پی اسطوره سازی برای هویت بخشی خود در بستر تاریخ بوده است. فاجعه ی کربلا درام عظیم تاریخی و مذهبی در شیعه است که توان و شأن اسطوره شدن دارد. شیعیان خوب دریافته اند که با اسطوره سازی می توان نهضتی را زنده نگه داشت. از این رو نه فقط در ایران بلکه در عراق، هند و پاکستان چنین گرایشی وجود دارد. اسطوره ها کارکردهای نمادین دارند و حفظ این نمادها امری ضروری است. برافراشتن پرچم سیاه و سرخ، شبیه سازی، علم گردانی، روضه خوانی و سینه زنی و زنجیرزنی بیانی روشن از همین نمادها هستند. و از نظر روان شناختی پذیرش یک واقعه از طریق نمادها به مراتب آسان تر است.مهمترین عنصر در جذب نمادهای اسطوره ای، هویت سازی است. از این رو مردم برای حفظ هویت مذهبی و فرهنگی در پرتو نمادها، تردیدی ندارند که باید از تمام امکانات گذشته و مدرن در جهت تقویت و پیشبرد مناسک بهره گرفت. به رغم این که جهان امروز در پی یکسان سازی و جهان وطنی پیش می رود اما از آن سو، عوامل هویت ساز نیز فعّال هستند. پیوستن به نشانه ها و نمادهای قومی و مذهبی در قالب مناسک و مراسم، امری اجتناب ناپذیر است.از طرفی اسطوره ها آثار روانی و اخلاقی بسیاری در پی دارند. در مقابل هجوم بی وقفه ی یأس و ناامیدی های زیستی زمانه، وجود این نوع مراسم یک نوع حس مقاومت در افراد ایجاد و تا حدودی آنها را واکسینه می کند. بروز بیماری ها و وجود ویروس های ناشناخته، ضرورت توسل به اسطوره ها را بیشتر کرده است. شفاطلبی و عافیت خواهی، سکه ی رایج خواسته ها و دعاها در این نوع مراسم و مناسک است.نقش مناسک عاشورا

نقش مناسک عاشورایی در اعتبارِ فردی و اجتماعیمقدمهدر آغاز انقلاب اسلامی ایران که انقلابیون مست حضور بودند، یک شب در مراسم حسینیه ی اعظم زادگاهم، بندر دیر، شاهد اخراج گروهی از جوانان از مراسم سینه زنی عاشورایی توسط همین انقلابیون بودم. با این که نوجوانی بیش نبودم، این طرد به مذاقم خوش نیامد و ناراحت شدم. آن خاطره ی تلخ که در کتاب «خاک غریب» هم به آن اشاره کرده ام، بهانه ای برای قلمی کردن مطلب فعلی است.در آن کتاب آمده است. این بار دیدم افراد دیگری رشد کردند. آنهایی که با مسجد و منبر آشنا بودند هر چند گاه گروه اول هم در مساجد و حسینیه ها می دیدم. آرام آرام نسلی که انقلاب کرد آنها را از مسجد و حسینیه راند. و این را یکبار خودم در حسینیه ی اعظم دیّر شاهد بودم که اندکی ناراحت شدم. ناراحتی از این جهت که شاید حضورشان در حسینیه و مسجد به نوعی توبه ی پنهان محسوب شود و آنها هم بتوانند سهم شان را از این محافل بگیرند. چنان که افراد دیگر هم که به این مجالس می آیند از گرایش های مختلف برخوردارند. یکی برای پاداش، دیگری برای خودنمایی و شاید یکی برای سرپوش گذاشتن بر زشتی هایش. بنابراین تنوع در فلسفه ی حضور اقتضا می کند که ما کسی را از این مراسم و محافل نرانیم. مگر ما نمی گوییم بازا بازا هر آن چه هستی بازا چون درگه ما درگه ناامیدی نیست. مسجد و حسینیه درگه الهی اند که می توانند در فرد تحولی ایجاد کنند و مسیر زندگی شان را دگرگون نمایند. ما چه می دانیم شاید بخش وسیعی از توبه ها و تصمیم به انجام خوبی ها در همین مجالس شکل می گیرد.(خاک غریب ص 47) یعنی مراسم و مناسک مذهبی خصوصا عاشورایی نقش عمیقی در اعتباربخشیِ فردی و اجتماعی دارد.یادآوری این نکته هم حائز اهمیت است که طرح این مسئله به معنی پذیرش خرافه